Laatst bijgewerkt: 7 juli 2026
De oude vzw-wet van 27 juni 1921 is niet meer. Sinds 1 mei 2019 vallen alle Belgische vzw’s onder het Wetboek van vennootschappen en verenigingen, kortweg het WVV. Toch circuleert online nog steeds de foute datum “2017” en denken veel bestuurders dat er nog een aparte vzw-wet bestaat. Dat klopt niet, en dat verschil is belangrijk voor jouw bestuur.
In het kort
De vzw wetgeving in België wordt sinds 1 mei 2019 geregeld door het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV). Dat WVV verving de vzw-wet van 27 juni 1921. Bestaande vzw’s moesten hun statuten aanpassen tegen 1 januari 2024. Vzw’s mogen sindsdien onbeperkt economische activiteiten uitoefenen, maar het winstuitkeringsverbod blijft.
Samenvatting
- De huidige vzw wetgeving zit vervat in het WVV, in werking sinds 1 mei 2019 (niet 2017).
- Het WVV verving de vzw-wet van 27 juni 1921.
- Bestaande vzw’s moesten hun statuten aanpassen tegen uiterlijk 1 januari 2024.
- Vzw’s mogen nu onbeperkt commerciële en economische activiteiten uitoefenen.
- Het winstuitkeringsverbod blijft: geen winst uitkeren aan leden of bestuurders.
- Het WVV onderscheidt kleine, grote en zeer grote vzw’s, met andere boekhoudverplichtingen.
- Minimum drie oprichters, geen minimumkapitaal vereist.
- De wettekst vind je gratis op justel.fgov.be en op het Belgisch Staatsblad.
Welke wet regelt vzw’s in België?
Vzw’s in België worden geregeld door het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV) van 23 maart 2019. Dat wetboek trad in werking op 1 mei 2019 en bundelt de regels voor zowel vennootschappen als verenigingen in één tekst. De vroegere vzw-wet van 27 juni 1921 is opgeheven.
Concreet betekent dit dat je als bestuurder van een vzw in Vlaanderen of Brussel geen aparte “vzw-wet” meer opzoekt. Alles wat je nodig hebt, staat in Boek 9 en Boek 10 van het WVV, aangevuld met de algemene bepalingen in Boek 1 tot 3.
Let op met de datum. Op sommige websites lees je nog dat de hervorming van 2017 zou dateren. Dat klopt niet. In 2017 begon de politieke voorbereiding, maar de wet werd pas gestemd in 2019 en trad in werking op 1 mei 2019.
Wil je eerst weten wat een vzw eigenlijk is voor je in de wettekst duikt? Lees dan onze uitleg over wat een vzw precies is en hoe ze werkt.
Wat betekent WVV in de Belgische wet?
WVV staat voor Wetboek van vennootschappen en verenigingen. In het Frans: Code des sociétés et des associations (CSA). Het is één samenhangend wetboek dat sinds 1 mei 2019 de regels bevat voor alle rechtspersonen zonder winstoogmerk (vzw, ivzw, stichting) én voor alle vennootschappen (bv, nv, cv, enzovoort).
Vroeger had je twee aparte wetten: het Wetboek van vennootschappen voor commerciële bedrijven en de vzw-wet voor verenigingen. Het WVV brengt alles samen in één logische structuur. Voor vzw-bestuurders is vooral Boek 9 (verenigingen en stichtingen) van belang.
Van de vzw-wet van 1921 naar het WVV van 2019
De vzw-wet van 27 juni 1921 was bijna honderd jaar lang de basis voor het Belgische verenigingsleven. Ze werd meermaals aangepast, meest recentelijk in 2002, maar ze bleef in de kern een aparte wet naast het vennootschapsrecht. Het WVV van 2019 zette daar een streep onder.
De belangrijkste veranderingen op een rij:
| Onderwerp | Vzw-wet 1921 | WVV 2019 |
|---|---|---|
| Economische activiteit | Beperkt, “bijkomstig” | Onbeperkt toegelaten |
| Minimum oprichters | 3 | 3 (of 2 voor sommige vormen) |
| Winstuitkering aan leden | Verboden | Blijft verboden |
| Structuur | Aparte wet | Geïntegreerd in WVV |
| Bestuursaansprakelijkheid | Minder duidelijk | Uitdrukkelijk geregeld, met beperking |
Het WVV moderniseert dus vooral de spelregels, zonder de kern (het niet-winstoogmerk) los te laten.
Wat veranderde er voor bestaande vzw’s?
Bestaande vzw’s moesten hun statuten aanpassen aan het WVV tegen uiterlijk 1 januari 2024. Sinds die datum gelden de WVV-regels sowieso, ook als je statuten nog niet zijn aangepast. Wie zijn statuten niet in orde bracht, riskeert dat oude bepalingen als “niet geschreven” worden beschouwd.
Wat moest je in de praktijk doen?
- Statuten grondig herbekijken en aanpassen aan het WVV.
- De nieuwe statuten laten goedkeuren op een algemene vergadering.
- De gewijzigde statuten publiceren in het Belgisch Staatsblad.
- De inschrijving in de KBO (Kruispuntbank van Ondernemingen) actueel houden.
Ben je pas nu bezig met een statutenwijziging? Onze uitleg over de inhoud en opbouw van vzw-statuten geeft je een goed startpunt. Voor de effectieve procedure verwijzen we door naar vzw-oprichten.be, die daarin gespecialiseerd is.
De belangrijkste bepalingen van het WVV voor vzw’s
Het WVV legt voor elke vzw een aantal basisregels op. Hier zijn de belangrijkste die je als bestuurder moet kennen.
Minimum drie leden en drie oprichters. Een vzw kan niet met minder dan drie personen worden opgericht. Als het aantal leden onder drie zakt, moet de vzw ontbonden worden.
Belangeloos doel. Elke vzw streeft een belangeloos doel na. Winst mag, maar mag nooit uitgekeerd worden aan leden, bestuurders of oprichters. Dat noemt men het winstuitkeringsverbod.
Bestuursorgaan. Elke vzw heeft een bestuursorgaan (vroeger “raad van bestuur”). Dat orgaan telt minstens drie bestuurders, tenzij de vzw slechts twee leden heeft, dan volstaan twee bestuurders.
Algemene vergadering. Minstens één keer per jaar, binnen zes maanden na afsluiting van het boekjaar. De AV keurt de jaarrekening en de begroting goed en verleent kwijting aan de bestuurders.
Publicatieplicht. Oprichtingsakte, statuten, bestuurdersbenoemingen en ontbinding moeten in het Belgisch Staatsblad verschijnen. Voor de praktische kant zie publicatie-belgisch-staatsblad.be.
UBO-register. Elke vzw moet haar uiteindelijke begunstigden (bestuurders en personen met controle) registreren in het UBO-register bij de FOD Financiën.
Voor een volledig praktisch overzicht van je jaarlijkse taken, zie onze checklist met verplichtingen voor vzw’s.
Kleine, grote en zeer grote vzw
Het WVV deelt vzw’s in drie categorieën in op basis van omvang. Die indeling bepaalt vooral welke boekhouding je moet voeren en welke aangifteverplichtingen je hebt.
Een vzw is groot als ze op de laatste balansdatum minstens twee van de volgende drie drempels overschrijdt (cijfers geldig in 2026):
- Gemiddeld 5 voltijdse werknemers per jaar
- 391.000 euro andere ontvangsten dan uitzonderlijke (exclusief btw)
- 1.562.000 euro balanstotaal
Een vzw is zeer groot als ze minstens twee van deze drempels overschrijdt:
- Gemiddeld 50 voltijdse werknemers per jaar
- 9.000.000 euro andere ontvangsten (exclusief btw)
- 4.500.000 euro balanstotaal
- Of meer dan 100 voltijdse werknemers gemiddeld
Alles onder de eerste drempels is een kleine vzw.
| Type vzw | Boekhouding | Neerlegging jaarrekening |
|---|---|---|
| Klein | Vereenvoudigd (kasboekhouding) | Bij de griffie ondernemingsrechtbank |
| Groot | Dubbele boekhouding, schema in verkorte vorm | Nationale Bank van België |
| Zeer groot | Dubbele boekhouding, volledig schema, commissaris | Nationale Bank van België |
De meeste vzw’s in de gids, zoals kleine buurtinitiatieven of jeugdverenigingen, vallen in de categorie “klein”. Grote structuren zoals Natuurpunt vzw of Rode Kruis Vlaanderen vzw zitten in de categorieën “groot” of “zeer groot”.
Mag een vzw commerciële activiteiten uitoefenen?
Ja. Sinds het WVV van 2019 mag een vzw onbeperkt economische en commerciële activiteiten uitoefenen. De vroegere beperking dat handelsactiviteiten enkel “bijkomstig” mochten zijn, is geschrapt. Wat blijft, is dat winst nooit rechtstreeks of onrechtstreeks aan leden of bestuurders mag worden uitgekeerd.
Concreet mag een vzw dus:
- Een winkel of café uitbaten
- Betalende workshops of cursussen organiseren
- Diensten verkopen tegen marktprijs
- Producten verhandelen
Belangrijk: de winst moet terugvloeien naar het belangeloze doel van de vzw. Bijvoorbeeld: een cultuurvzw die tickets verkoopt, gebruikt die inkomsten om artiesten te betalen en activiteiten uit te breiden, niet om bestuurders een bonus uit te keren.
Fiscaal aandachtspunt. Als je vzw aanzienlijke commerciële activiteiten heeft, kan de fiscus je onderwerpen aan de vennootschapsbelasting in plaats van de gunstigere rechtspersonenbelasting. Ook btw-plicht kan spelen. Voor die vragen verwijzen we door naar een boekhouder, vind een boekhouder gespecialiseerd in vzw’s.
Vzw versus andere rechtsvormen in België
Kort samengevat: een vzw is een rechtspersoon zonder winstoogmerk, een bv of nv is dat wél. Kies je voor een vzw, dan kies je voor collectief doel, geen persoonlijke verrijking. Wie winst wil uitkeren aan aandeelhouders, moet een vennootschap oprichten.
| Kenmerk | Vzw | Bv (vennootschap) | Feitelijke vereniging |
|---|---|---|---|
| Rechtspersoonlijkheid | Ja | Ja | Nee |
| Winst uitkeren aan leden | Nee | Ja | Nee |
| Minimumkapitaal | Geen | Toereikend aanvangsvermogen | Geen |
| Publicatie Staatsblad | Verplicht | Verplicht | Niet |
| Persoonlijke aansprakelijkheid leden | Beperkt | Beperkt | Volledig |
Een stichting lijkt op een vzw, maar heeft geen leden, alleen een bestuur en een doel. Kies een stichting als je een blijvend vermogen wil beheren voor een specifiek doel (bijvoorbeeld een familiestichting of een goed doel).
Waar vind je de wettekst en hulp bij toepassing?
De volledige tekst van het WVV vind je gratis op justel.fgov.be (de officiële databank van Belgische wetgeving) en op staatsblad.be. Zoek op “Wetboek van vennootschappen en verenigingen”. Voor concrete toepassing op jouw vzw is doorgaans een gespecialiseerde partner nodig.
Waar kan je terecht?
- Wettekst en publicaties: justel.fgov.be en het Belgisch Staatsblad
- Modellen en formulieren: griffies van de ondernemingsrechtbank en de FOD Justitie
- Advies op maat bij oprichting, statutenwijziging of ontbinding: vzw-oprichten.be
- Boekhouding en fiscale vragen: een erkende boekhouder
- Inspiratie en voorbeelden: ontdek vzw’s per rubriek of per regio op vzwgids.be
Vzw Gids zelf geeft geen juridisch advies. We zijn een neutrale wegwijzer die je helpt om vzw’s te vinden en om als bestuurder de weg te vinden in de regelgeving.
Veelgemaakte fouten bij het toepassen van de vzw wetgeving
De meest voorkomende fouten zijn: de deadline van 1 januari 2024 gemist voor statutenaanpassing, vergeten UBO-register bijwerken, geen jaarrekening tijdig neerleggen, en denken dat commerciële activiteiten nog steeds “bijkomstig” moeten zijn. Elk van deze fouten kan leiden tot boetes of bestuursaansprakelijkheid.
Andere klassiekers:
- Slechts twee bestuurders benoemen terwijl de vzw drie of meer leden heeft
- Winst uitkeren als “onkostenvergoeding” of buitensporige bestuurdersvergoeding
- Statuten kopiëren van een andere vzw zonder aanpassing aan het eigen doel
- Vergeten om wijzigingen in het bestuursorgaan te publiceren
Hoe ontbind je een vzw correct?
Een vzw ontbinden gebeurt in twee stappen: eerst een beslissing tot ontbinding door de algemene vergadering (met bijzondere meerderheid volgens de statuten), daarna een vereffeningsprocedure waarin schulden worden betaald en het resterende vermogen naar een belangeloos doel gaat. Het WVV bepaalt uitdrukkelijk dat het saldo niet naar leden mag terugvloeien.
Voor de concrete procedure verwijzen we door naar vzw-oprichten.be, die je stap voor stap begeleidt. De publicatie van de ontbinding en van de sluiting van de vereffening in het Staatsblad is verplicht.
Fiscale voordelen en vrijstellingen voor vzw’s
Vzw’s vallen doorgaans onder de rechtspersonenbelasting (RPB), niet onder de vennootschapsbelasting. Dat is fiscaal gunstiger: je betaalt enkel belasting op bepaalde inkomsten (onroerend, roerend, meerwaarden), niet op je gewone werkingsopbrengsten. Ook kan een vzw onder voorwaarden btw-vrijstelling genieten voor sociale, culturele of sportieve activiteiten.
Belangrijkste fiscale kaders:
- Rechtspersonenbelasting voor vzw’s zonder grote commerciële activiteit
- Vennootschapsbelasting als de fiscus oordeelt dat je activiteiten “winstgevend” zijn zoals bij een bedrijf
- Btw-vrijstelling voor bepaalde socio-culturele, medische of onderwijsactiviteiten (artikel 44 W.Btw)
- Fiscale attesten voor giften kunnen aangevraagd worden bij de FOD Financiën, onder strikte voorwaarden
Deze materie is technisch. Bespreek dit met een boekhouder die vzw’s kent.
Conclusie: ken de wet, gebruik hem in je voordeel
De vzw wetgeving is sinds 1 mei 2019 vervat in het WVV. Dat wetboek gaf vzw’s meer vrijheid (onbeperkt economische activiteiten) én meer duidelijkheid (bestuursaansprakelijkheid, categorieën klein/groot/zeer groot). Als bestuurder van een kleine vzw hoef je geen jurist te worden, maar deze basiskennis helpt je om de juiste vragen te stellen en fouten te vermijden.
Concrete volgende stappen:
- Controleer of je statuten al zijn aangepast aan het WVV (deadline was 1 januari 2024).
- Check je categorie (klein, groot, zeer groot) en of je boekhouding en jaarrekening kloppen.
- Werk je UBO-register bij als er iets veranderd is in je bestuur.
- Voor advies op maat: raadpleeg een gespecialiseerde partner of boekhouder.
Ben je actief in een vzw of ken je er een die nog niet in onze gids staat? Meld je vzw gratis aan op vzwgids.be en help mee aan een volledige, betrouwbare wegwijzer voor het Belgische verenigingsleven. Op zoek naar inspiratie? Ontdek vzw’s in Antwerpen, Oost-Vlaanderen of Brussel, of blader door onze rubrieken per thema.
