In het kort
Een stichting oprichten in België kan alleen via een notariële akte, anders dan bij een vzw. Je hebt geen leden nodig, maar wel een duidelijk belangeloos doel en een afgezonderd vermogen. Reken op notaris- en publicatiekosten tussen 1.200 en 2.500 euro. Voor de meeste burgerinitiatieven en vrijwilligerswerk is een vzw eenvoudiger en goedkoper.
Samenvatting
- Een stichting heeft geen leden, een vzw wel. Dat is het grootste verschil.
- Een stichting oprichten vereist altijd een notariële akte, een vzw kan onderhands.
- Er zijn twee soorten: de private stichting en de stichting van openbaar nut (SON).
- Reken op 1.200 tot 2.500 euro startkosten in 2026, plus jaarlijkse verplichtingen.
- Een stichting is bedoeld om een vermogen of doel te beheren, niet om leden te verenigen.
- Voor vrijwilligerswerk, verenigingsleven of buurtinitiatieven is een vzw meestal geschikter.
- Voor de concrete procedure verwijst VZW Gids door naar de gespecialiseerde partnersite vzw-oprichten.be.
Wat is een stichting?
Een stichting is een rechtspersoon zonder leden, opgericht om een bepaald belangeloos doel te realiseren met een afgezonderd vermogen. De stichting bestaat los van haar oprichter(s) en wordt bestuurd door een raad van bestuur van minstens drie personen. Ze mag geen winst uitkeren aan oprichters, bestuurders of derden.
In België is de stichting geregeld in het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV), in werking sinds 1 mei 2019. De wetgever onderscheidt twee vormen:
- Private stichting: voor elk wettelijk toegelaten belangeloos doel (bijvoorbeeld beheer van familievermogen, certificering van aandelen, culturele nalatenschap).
- Stichting van openbaar nut (SON): voor doelen van filantropische, levensbeschouwelijke, wetenschappelijke, culturele of onderwijskundige aard. Deze vorm vraagt een koninklijk besluit tot erkenning.
Typische voorbeelden zijn museumstichtingen, onderzoeksfondsen en filantropische initiatieven die een blijvend vermogen beheren.
Stichting versus vzw: de belangrijkste verschillen
Het kernverschil: een vzw is een vereniging van personen, een stichting is een afgezonderd vermogen met een doel. Voor de meeste burgerinitiatieven, sportclubs, jeugdbewegingen en buurtwerkingen is een vzw de logische keuze. Op vzwgids.be vind je duizenden vzw’s die dat elke dag illustreren, van natuur- en milieuverenigingen tot welzijns- en sociale organisaties.
| Kenmerk | Stichting | VZW |
|---|---|---|
| Leden | Geen leden | Minstens 2 leden |
| Oprichting | Notariële akte verplicht | Onderhandse akte volstaat |
| Bestuur | Minstens 3 bestuurders | Minstens 3 bestuurders (2 bij 2 leden) |
| Algemene vergadering | Niet van toepassing | Verplicht |
| Startkosten | 1.200 tot 2.500 euro | 200 tot 400 euro |
| Doel | Belangeloos doel, vermogensbeheer | Belangeloos doel, verenigingsleven |
| Winstuitkering | Verboden | Verboden |
Kies een stichting als je een vermogen, kunstcollectie of nalatenschap wilt beheren zonder ledenstructuur. Kies een vzw als je met een groep mensen samen iets wilt opzetten: een sportclub, buurtwerking, koor of vrijwilligersorganisatie.
Private stichting en stichting van openbaar nut
De private stichting is de meest gebruikte vorm. Ze kan opgericht worden voor elk belangeloos doel dat de wet toelaat. Denk aan een familiestichting die een bedrijf of kunstverzameling beheert, of aan certificering van aandelen (waarbij een stichting aandelen houdt en certificaten uitgeeft aan de begunstigden).
De stichting van openbaar nut is voorbehouden aan doelen met een duidelijk maatschappelijk belang: wetenschap, cultuur, onderwijs, filantropie, ontwikkelingssamenwerking, dierenwelzijn, gezondheid. Ze wordt erkend bij koninklijk besluit na advies van de FOD Justitie. Die erkenning duurt meestal 6 tot 12 maanden.
Een SON heeft één belangrijk fiscaal voordeel: giften vanaf 40 euro kunnen recht geven op een belastingvermindering van 45% voor de schenker, mits de stichting daarvoor erkend is door de FOD Financiën. Dat maakt deze vorm interessant voor organisaties die fondsen willen werven bij particulieren.
Een stichting oprichten: stappen en de rol van de notaris
Anders dan bij een vzw is een notariële akte verplicht om een stichting op te richten. Dat staat in artikel 11:1 van het WVV. Zonder notariële akte is er geen rechtsgeldige stichting.
Het praktische stappenplan ziet er zo uit:
- Doel en vermogen bepalen. Wat wil je bereiken en welk startvermogen breng je in? Er is geen wettelijk minimumkapitaal, maar het vermogen moet realistisch zijn voor het doel.
- Statuten opstellen. Naam, zetel, doel, bestuur, werking, ontbindingsregeling. Laat je bijstaan door een notaris of gespecialiseerde adviseur.
- Bestuurders aanduiden. Minstens drie natuurlijke of rechtspersonen.
- Notariële akte laten verlijden. De notaris controleert de statuten en registreert de oprichting.
- Neerlegging bij de griffie van de ondernemingsrechtbank.
- Publicatie in het Belgisch Staatsblad. Uittreksel van de akte en bestuurders.
- Inschrijving in de KBO (Kruispuntbank van Ondernemingen).
- UBO-registratie. Uiteindelijke begunstigden aanmelden binnen 30 dagen.
- Voor een SON: aanvraag koninklijk besluit indienen bij FOD Justitie.
Voor de volledige uitvoering van deze procedure verwijzen we door naar onze partner vzw-oprichten.be, die ook stichtingen begeleidt. VZW Gids blijft een neutrale wegwijzer en doet geen dienstverlening.
Wat kost het oprichten van een stichting in 2026?
Reken in 2026 op een totale kost tussen 1.200 en 2.500 euro voor een private stichting. Voor een stichting van openbaar nut ligt dat hoger door de extra procedure. Hieronder de belangrijkste posten:
- Notariskosten: 800 tot 1.500 euro, afhankelijk van complexiteit en vermogen.
- Publicatie Belgisch Staatsblad: ongeveer 200 euro (bedrag 2026, controleer op publicatie-belgisch-staatsblad.be).
- Griffierechten: rond de 200 euro.
- KBO-inschrijving: gratis bij oprichting.
- Advieskosten (optioneel): 300 tot 1.000 euro voor statuten op maat.
- Startvermogen: geen wettelijk minimum, maar bestuurders moeten kunnen aantonen dat het doel realistisch financierbaar is.
Ter vergelijking: een vzw kan je oprichten voor 200 tot 400 euro, omdat de notaris niet verplicht is. Dat prijsverschil is voor veel initiatiefnemers doorslaggevend.
Verplichtingen na de oprichting
Na de oprichting draait het om transparant beheer. De belangrijkste jaarlijkse verplichtingen zijn:
- Boekhouding voeren: kleine stichtingen mogen een vereenvoudigde boekhouding houden, grote moeten een dubbele boekhouding voeren volgens het minimum algemeen rekeningstelsel. Een gespecialiseerde boekhouder vind je via boekhoudervinden.be.
- Jaarrekening neerleggen bij de Nationale Bank (voor grote stichtingen) of bij de griffie (voor kleine).
- UBO-register bijhouden: elke wijziging in uiteindelijke begunstigden binnen 30 dagen doorgeven.
- Wijzigingen publiceren in het Belgisch Staatsblad (bestuurders, statuten, zetel).
- Fiscale verplichtingen: aangifte rechtspersonenbelasting, eventueel btw als er economische activiteiten zijn.
- Bestuursvergaderingen notuleren volgens de statuten.
Een stichting is fiscaal onderworpen aan de rechtspersonenbelasting, tenzij ze zulke uitgebreide commerciële activiteiten heeft dat ze in de vennootschapsbelasting terechtkomt. Voor de meeste kleine stichtingen is dat niet het geval.
Is een stichting iets voor jou of kies je beter een vzw?
Kies voor een stichting als:
- Je een vermogen wilt afzonderen voor een specifiek doel (kunst, wetenschap, familie).
- Je geen ledenstructuur wilt of nodig hebt.
- Je een erfenis of schenking wilt beheren op lange termijn.
- Je aandelen wilt certificeren in een familiebedrijf.
Kies voor een vzw als:
- Je met mensen samen iets wilt opzetten: vrijwilligers, deelnemers, leden.
- Je initiatief draait rond verenigingsleven, sport, cultuur, jeugd of welzijn.
- Je de startkosten laag wilt houden.
- Je flexibiliteit wilt in ledenwerving en democratische besluitvorming.
De meeste kleine burgerinitiatieven kiezen daarom voor een vzw. Bekijk gerust voorbeelden per thema, van jeugd en gezin tot cultuur en erfgoed en internationale solidariteit, of per provincie zoals Antwerpen en Oost-Vlaanderen.
Conclusie
Een stichting oprichten is in België een zwaardere procedure dan een vzw opstarten: notariële akte verplicht, hogere kosten, geen ledenstructuur. Die vorm is bedoeld voor wie een vermogen of specifiek doel wil beheren, niet voor wie mensen wil verenigen rond een project. Voor het overgrote deel van de burgerinitiatieven, vrijwilligerswerk en verenigingsleven in Vlaanderen en Brussel is een vzw de logische keuze.
Twijfel je nog? Bekijk hoe honderden vzw’s het aanpakken op vzwgids.be, verken de organisaties in jouw provincie of alle rubrieken. Ben je bestuurder van een vzw die nog niet in de gids staat? Meld je vzw gratis aan en maak je werking zichtbaar voor vrijwilligers en donateurs.
Voor de concrete uitvoering van een oprichting, statutenwijziging of stopzetting verwijzen we door naar onze partner vzw-oprichten.be. VZW Gids blijft je neutrale wegwijzer.
